۲ اکتبر ۲۰۲۶- یافته‌های پژوهش جدیدی که در نشست سالانه انجمن اروپایی مطالعه دیابت (EASD) در میلان ایتالیا ارائه شد، نشان می‌دهد که رژیم‌های غذایی بسیار کم‌کربوهیدرات (VLC) ممکن است با مزایای سلامتی در کودکان مبتلا به دیابت نوع ۱ (T1D) همراه باشد و با عوارض حاد دیابت نیز ارتباطی ندارد.
تعداد فزاینده‌ای از والدین برای بهبود کنترل گلوکز (مدیریت سطح قند خون) در فرزندان مبتلا به دیابت نوع ۱ خود، از رژیم‌های غذایی کم‌کربوهیدرات (LC) و بسیار کم‌کربوهیدرات (VLC) استفاده می‌کنند.
دکتر کریستین دنزر، استاد بخش اطفال و طب نوجوانان در مرکز پزشکی دانشگاه اولم آلمان، که این تحقیق را به همراه همکارش دکتر بلیندا لنرز از بیمارستان کودکان بوستون در دانشکده پزشکی هاروارد هدایت کرده است، توضیح داد: «این رژیم‌ها به دلیل اینکه خود بیماران نتایج امیدوارکننده‌ای از جمله کنترل بسیار بهتر قند خون و نیاز کمتر به انسولین را تجربه می‌کنند، در میان افراد مبتلا به دیابت محبوبیت روزافزونی یافته‌اند.»
او افزود: «مسائل مربوط به ایمنیِ تئوریک این رژیم‌ها شامل کمبود مواد مغذی، کلسترول بالا، افت قند خون و کتوآسیدوز (یکی از عوارض تهدیدکننده حیات دیابت) است. در کودکان، نگرانی مضاعف درباره احتمال تأثیر بر رشد نیز وجود دارد.»
مزایای چشمگیر در کنترل قند خون و نیاز به انسولین در چندین مطالعه مشاهده‌ای و مداخلاتی کوچک تأیید شده است، در حالی که تاکنون هیچ حادثه ایمنی جدی منتشر نشده است. یک مطالعه مشاهده‌ای به رهبری دکتر لنرزکه شامل ۳۱۶ کودک و بزرگسال بود، مزایای اصلی در کنترل قند خون را با اثرات مختلط بر کلسترول و بدون هیچ اثر نامطلوب ظاهری بر رشد یا عوارض حاد دیابت گزارش کرد.
با این حال، برای تأیید مزایای سلامتی و ایمنی رژیم‌های کم‌کربوهیدرات و بسیار کم‌کربوهیدرات، انجام مطالعات بزرگ و طولانی‌مدت ضروری است.
برای کمک به این هدف، دتر لنرز و دکتر دنزر به همراه همکاران خود در آلمان، از داده‌های ۲۵ ساله یک ثبت (رجیستری) پیگیری آینده‌نگر دیابت استفاده کردند تا رابطه بین رژیم‌های بسیار کم‌کربوهیدرات با رشد و ایمنی متابولیک را در کودکان ۱ تا ۱۷ ساله بررسی کنند.
این مطالعه که بزرگترین پژوهش در نوع خود است، شامل ۴۵,۵۶۹ کودک (۵۵٪ پسر، میانگین سنی ۱۰.۳ سال) مبتلا به دیابت نوع ۱ بود که میزان مصرف کربوهیدرات آن‌ها حداقل دو بار در طول یک سال یا بیشتر ثبت شده بود.
رژیم غذایی کودکان بر اساس میزان کربوهیدرات (درصد کربوهیدرات از کل انرژی دریافتی) به سه دسته تقسیم شد: بسیار کم‌کربوهیدرات (VLC؛ کمتر از ۱۰٪ کربوهیدرات، ۲۱۹ کودک)، کم‌کربوهیدرات (LC؛ بین ۱۰ تا کمتر از ۲۶٪ کربوهیدرات، ۴,۸۳۷ کودک) و رژیم استاندارد/پرکربوهیدرات (SC؛ ۲۶٪ یا بیشتر، ۴۰,۵۱۳ کودک). میانگین دوره پیگیری به ترتیب ۲.۱۸، ۲.۴۰ و ۳.۶۷ سال بود.
قد و وزن (با در نظر گرفتن در حال رشد بودن کودکان)، تغییرات در کنترل قند خون (مسیرهای گلوکومیک)، میزان استفاده از انسولین و نرخ دو عارضه متابولیک شدید دیابت، یعنی هیپوگلیسمی (افت قند خون) و کتوآسیدوز دیابتی، مورد ردیابی قرار گرفتند.
تحلیل‌ها هیچ نگرانی ایمنی در حوزه‌های بررسی‌شده شناسایی نکردند. هیچ شواهدی مبنی بر اینکه رژیم VLCباعث توقف رشد شود یا با هیپوگلیسمی شدید و کتوآسیدوز دیابتی مرتبط باشد، یافت نشد.
همچنین این تحلیل نشان داد که مصرف کمتر کربوهیدرات با تغییرات مطلوب از جمله بهبود شاخص توده بدنی (BMI) و مسیرهای کنترل قند خون همراه بوده است. در کودکان دارای رژیم VLC و LC، میزان افزایش BMIکمتر بود و در نتیجه به سطوحی که با وزن سالم‌تر مرتبط است، نزدیک‌تر باقی ماندند.
سطح HbA1c(میانگین قند خون در دو تا سه ماه گذشته) و دوز انسولین پایه (یکی از دو نوع انسولین معمول در دیابت نوع ۱) در پایان دوره پیگیری، در کودکان دارای رژیم VLCو LCنسبت به گروه رژیم استاندارد، کمتر بود و در طول زمان رشد کمتری داشتند.
نکته بسیار مهم این است که شاخص IDAA1c(سطح قند خون با در نظر گرفتن میزان انسولین مصرفی) نیز در پایان دوره پیگیری در کودکان دارای رژیم VLCو LCکمتر بود.
دکتر لنرز، گفت: «شاخص IDAA1c سطح قند خون را با میزان انسولینی که فرد نیاز دارد ترکیب می‌کند. بنابراین، پایین‌تر بودن IDAA1cبه این معناست که کنترل بهتر قند خون، صرفاً با مصرف انسولین بیشتر به‌دست نیامده است؛ این امر یافته‌های مربوط به ارتباط رژیم‌های VLCو LC با کنترل بهتر قند خون و نیاز کمتر به انسولین را تقویت می‌کند.»
اگرچه تحلیل‌ها بر اساس عواملی مانند جنسیت، سن، پیشینه مهاجرتی و مدت زمان ابتلا به دیابت تنظیم شده بودند، اما نویسندگان نمی‌توانند احتمال وجود عوامل مخدوش‌کننده باقی‌مانده (مانند گزارش‌دهی خودِ افراد از میزان رژیم غذایی‌شان) را رد کنند.
دکتر لنرزدر پایان گفت: «کاهش مصرف کربوهیدرات، کنترل قند خون را بهبود بخشید و نیاز به انسولین را کاهش داد، بدون اینکه تأثیر منفی بر رشد داشته باشد یا نرخ عوارض حاد دیابت را افزایش دهد. این نتایج بسیار امیدوارکننده هستند اما ماهیت آن‌ها همچنان مشاهده‌ای است. تحقیقات بیشتری برای تأیید این یافته‌ها و تعیین میزان ایده‌آل مصرف کربوهیدرات جهت به حداکثر رساندن مزایا و جلوگیری از اثرات نامطلوب و ترویج تنوع غذایی مورد نیاز است.»
منبع:
https://medicalxpress.com/news/2026-10-carbohydrate-diets-linked-health-benefits.html